Tür­ki­ye’nin 2027 büt­çe­si hazır gün­de­me gel­miş­ken, or­ta­ya ko­nu­lan tas­la­ğın ko­mis­yo­na in­me­den bir gün önce göz­den ge­çi­ril­me­sin­de fayda ol­du­ğu­nu dü­şü­nü­yo­rum. El­bet­te tek­no­lo­jik ya­tı­rım­la­ra ön­ce­lik verip, katma de­ğer­li üre­ti­min pe­şin­de ko­şa­lım.

Fakat önü­müz­de­ki se­ne­den baş­la­mak üzere, ge­liş­me­ler bize bir kez daha gös­te­ri­yor ki, katma değer de, st­ra­te­jik ürün de tar­la­dan ge­çi­yor. Enf­las­yon ra­kam­la­rı zaten tar­tış­ma­lı bi­li­yo­ruz. Ama o tar­tış­ma­lar­dan ayır­mak ve özel ola­rak ko­nuş­mak zo­run­da ol­du­ğu­muz bir me­se­le ha­li­ne geldi gıda fi­yat­la­rı…

Sa­de­ce ih­ra­cat için değil, iç­te­ki te­da­rik gü­ven­li­ği­ni sağ­la­mak, üre­ti­ci gücü ayak­ta tut­mak, enf­las­yon­la mü­ca­de­le etmek ve ge­li­ri­nin üçte bi­ri­ni bu­ra­ya ayı­ran tü­ke­ti­ci­yi ra­hat­lat­mak için önce tarla ham­le­si yap­mak zo­run­da­yız.

Baş­lan­gıç­ta ül­ke­de ta­rım­da üre­ti­ci ma­li­yet­le­ri­ni aşa­ğı­ya çe­kecek, süb­van­si­yon başta olmak üzere bir dizi ön­lem­le­ri alır­ken, hızla plan­lı bir üre­ti­me geç­me­li, vakit ge­çir­me­den artık tarım en­van­te­ri­ni ya­pa­rak kısa, orta ve uzun va­de­li bir pro­jek­si­yon or­ta­ya koy­mak du­ru­mun­da­yız.

Bunun içe­ri­sin­de tar­la­la­rın bü­tün­leş­ti­ril­me­sin­den, plan­la­ma doğ­rul­tu­sun­da ürüne des­te­ğin öne çık­tı­ğı, re­gü­las­yon ya­pa­cak TMO gibi ku­rum­la­rın daha aktif hale ge­ti­ril­me­si, akıl­lı tarım uy­gu­la­ma­la­rı ve bi­yo­ino­va­tif yak­la­şım­lar­la ona­rı­cı ta­rı­mı da gün­de­mi­mi­ze alan bir iklim ya­ka­la­mak du­ru­mun­da­yız.

Me­se­le sa­de­ce üre­tim ya da doyma ko­nu­su ol­mak­tan çıktı. Bu bir milli gü­ven­lik me­se­le­si ha­li­ne dö­nüş­me­den, ül­ke­de­ki ta­rı­mı tek­rar ayak­lan­dı­ra­cak bir hamle yap­mak du­ru­mun­da­yız. İlgili fi­nans ku­ru­luş­la­rı­nın da yol­lar köp­rü­ler kre­di­len­dir­mek ye­ri­ne, ye­ni­den ya­pı­lan­dı­rıl­mış, mo­dern çift­çi­li­ği des­tek­le­yecek ham­le­le­re ter­cih­le­ri­ni yön­len­dir­me­si için geç bile kal­dık.

Sa­de­ce ih­ra­cat ra­kam­la­rıy­la övün­mek, des­tek­le­ri an­lat­mak ye­ter­li gel­mi­yor. Bunun top­lam bir dış ti­ca­ret den­ge­si için­de, üre­tim ma­li­yet­le­ri­ni azal­ta­cak, küçük üre­ti­ci­yi be­ra­ber ha­re­ket edecek sis­tem­ler da­hi­lin­de tar­tı­şıl­ma­sı ge­re­ki­yor.

Artık des­tek­ten çok ÖTV top­la­ma me­ra­kın­dan vaz­geç­mek du­ru­mun­da­yız. Bu zaten aklın ve enf­las­yon­la mü­ca­de­le­nin ge­re­ği. Çünkü tü­ke­tim gi­der­le­rin­de ağır­lık bir yer tutan tar­la­yı doğru oku­ma­dan ne in­san­la­rı ra­hat­la­ta­bi­lir­si­niz, ne de enf­las­yon­la mü­ca­de­le ede­bi­lir­si­niz.

Me­se­le sa­de­ce bizim sı­nır­la­rı­mız­la da il­gi­li değil. Uk­ray­na – Rusya hat­tın­da ya­şa­nan­lar­da gör­dük ki, gıda son de­re­ce kri­tik bir baş­lık. Hür­müz ka­pan­dı­ğın­da bir kere daha şahit olduk ki, gı­da­yı yö­net­me­den diğer me­se­le­le­ri hal­let­me­nin çok yolu yok.

Dün­ya­da enf­las­yo­nist et­ki­nin de bu­ra­dan te­tik­le­ne­ce­ği çok net an­la­şı­lı­yor. Dünya Ban­ka­sı ve­ri­le­ri bize gös­te­ri­yor ki 150 ül­ke­nin yüzde 22’sinde gıda ma­li­yet­le­ri, enf­las­yo­nu aşmış du­rum­da. Bu önü­müz­de­ki dö­ne­me iliş­kin gı­da­nın, ta­rı­mın bir nu­ma­ra­lı gün­dem ve re­ka­bet alanı ola­ca­ğı­nı gös­te­ri­yor. El­bet­te su me­se­le­si­ni de bunun için­de de­ğer­len­dir­mek lazım.

Özet­le ko­mis­yo­na gel­me­den bir re­viz­yo­na gi­di­lip 2027 büt­çe­sin­de bu alana daha çok kay­nak ayı­ran, bakış açısı ge­liş­ti­ren, plan­lı bir üre­ti­mi esas alan ve ta­rı­ma en­teg­re sa­na­yi­si­ni de bu kap­sam­da de­ğer­len­di­ren bir bakış açı­sı­na ih­ti­ya­cı­mız var. Aksi tak­dir­de fa­tu­ra­sı ağır ola­cak.