Bu ayki ya­zı­mı ha­zır­lar­ken, Türk özgün baskı sa­na­tı­nın öncü isim­le­rin­den Prof. Dr. Sü­ley­man Saim Tek­can’ın vefat ha­be­ri­ni aldım. Saim Hoca’yı, de­ğer­li hocam Ramiz Aydın sa­ye­sin­de ta­nı­mış­tım. Ar­dın­dan bı­rak­tı­ğı sanat mi­ra­sı­nı dü­şü­nür­ken, onun yal­nız­ca eser­le­riy­le değil, sa­na­tın ge­le­ce­ği­ne yap­tı­ğı ya­tı­rım­la da ha­tır­lan­ma­sı ge­rek­ti­ği­ne ina­nı­yo­rum.

1940 yı­lın­da Trab­zon’da doğan Sü­ley­man Saim Tek­can, Gazi Eği­tim Ens­ti­tü­sü Re­sim-İş Bö­lü­mü’nden mezun oldu. Sa­nat­çı, aka­de­mis­yen ve eği­tim­ci kim­lik­le­riy­le Türk sanat ha­ya­tın­da önem­li bir yer edin­di. Özel­lik­le özgün baskı sa­na­tı­nın ge­liş­me­si­ne kat­kı­la­rı, ge­liş­tir­di­ği tek­nik ve ye­tiş­tir­di­ği sa­nat­çı­lar­la ka­lı­cı bir iz bı­rak­tı.

Ancak benim için Saim Hoca’nın en et­ki­le­yi­ci gi­ri­şim­le­rin­den biri, 2004 yı­lın­da kur­du­ğu İstan­bul Gra­fik Sa­nat­lar Mü­ze­si, yani İMOGA’ydı.

Çünkü sanat üret­mek kadar, sa­na­tın bi­ri­ki­mi­ni ko­ru­ya­cak ve ge­lecek ku­şak­la­ra ak­ta­ra­cak ya­pı­lar kur­mak da önem­li­dir. Müze kur­mak, bu­gü­nün eser­le­ri­ni ya­rı­nın ha­fı­za­sı­na ema­net et­mek­tir. Bu, za­ma­nın öte­si­ne ba­ka­bi­len in­san­la­rın viz­yo­nu­dur.

Yakın za­man­da kay­bet­ti­ğim babam da böyle bir ha­ya­lin sa­hi­biy­di. Bi­rik­tir­di­ği ko­lek­si­yon­la­rı ve kül­tü­rel mi­ra­sa duy­du­ğu il­gi­yi bir müze ça­tı­sı al­tın­da ge­lecek ku­şak­la­ra bı­rak­mak is­ti­yor­du. Bu ha­ya­li­ni ger­çek­leş­ti­re­me­den ara­mız­dan ay­rıl­dı. Şimdi Saim Hoca’nın ar­dın­dan ya­zar­ken, ba­ba­mın yarım kalan ha­ya­li­ni de an­ma­dan ge­çe­mi­yo­rum. Fark­lı ha­yat­lar sür­müş bu iki in­sa­nı aynı nok­ta­da bu­luş­tu­ran şey, ken­di­le­rin­den son­ra­sı­nı da dü­şün­me­le­riy­di.

Or­lan­do Figes’in Na­ta­şa’nın Dansı: Rusya’nın Kül­tü­rel Ta­ri­hi adlı ki­ta­bı­nı okur­ken, Rusya’da kül­tür ve sa­na­tın ge­li­şi­min­de bi­rey­sel gi­ri­şim­le­rin ve hi­ma­ye­nin öne­mi­ni an­la­tan bö­lüm­ler beni çok et­ki­le­miş­ti. Evin­de bi­rey­sel muze yada opera kuran in­san­la­ra dev­let buyuk ara­zi­ler ba­gis­li­yor­du. Bizde ise böy­le­si gi­ri­şim­ler çoğu zaman ki­şi­le­rin kendi im­kân­la­rıy­la, büyük bir öz­ve­riy­le ha­ya­ta ge­çi­yor. Oysa kül­tü­rel mi­ra­sın ko­run­ma­sı yal­nız­ca sa­nat­çı­nın ya da ko­lek­si­yo­ne­rin değil, top­lu­mun ortak so­rum­lu­lu­ğu.

Sü­ley­man Saim Tek­can’ın sanat yol­cu­lu­ğu da tek bir di­sip­lin­le sı­nır­lı de­ğil­di. Resim ve özgün baskı ça­lış­ma­la­rı­nın yanı sıra si­ne­ma­da da iz bı­rak­tı. Metin Erk­san’ın 1965 ya­pı­mı kült filmi Sev­mek Za­ma­nın­da can­lan­dır­dı­ğı Başar ka­rak­te­riy­le si­ne­ma ta­ri­hi­miz­de yer aldı. Biz­den ön­ce­ki ku­şak­la­rın ve benim ku­şa­ğı­mın bir bö­lü­mü onu bu film­le, ki­mi­le­ri de Işıl Ger­man’ın güzel se­sin­den din­le­di­ği­miz Aşkın Ke­de­ri şar­kı­sıy­la ha­tır­la­ya­cak­tır.

Sa­na­tın fark­lı alan­la­rın­da var­lık gös­te­re­bil­mek, dün­ya­ya bir­den fazla pen­ce­re­den ba­ka­bil­me­nin de gös­ter­ge­si­dir. Tek­can, özgün baskı ala­nın­da­ki araş­tır­ma­la­rıy­la kendi adıy­la anı­lan bir tek­nik ge­liş­tir­miş; biçim, renk ve mal­ze­me üze­ri­ne yü­rüt­tü­ğü ça­lış­ma­lar­la bu alana özgün bir dil ka­zan­dır­mış­tır.

Ve at­la­rı…

Sü­ley­man Saim Tek­can’ın at te­ma­lı eser­le­ri ara­sın­da benim için özel bir yere sahip olan Riva at­la­rı, her zaman en sev­dik­le­rim ara­sın­da ola­cak. Bu ça­lış­ma­lar­da beni et­ki­le­yen, yal­nız­ca at­la­rın güçlü ve zarif gö­rü­nü­mü değil; ha­re­ke­tin, çiz­gi­nin ve bi­çi­min bir araya ge­li­şin­de­ki an­la­tım gücü. Atlar, onun sa­na­tın­da bir figür ol­ma­nın öte­si­ne ge­çe­rek öz­gür­lü­ğü, ener­ji­yi ve in­sa­nın do­ğay­la kur­du­ğu kadim bağı çağ­rış­tı­rı­yor.

Bir sa­nat­çı­nın ar­dın­dan ge­ri­ye ka­lan­lar bazen bir müze, bazen bir eser, bazen de ha­fı­za­mız­da yer eden bir gö­rün­tü­dür. Tek­can’ın mi­ra­sı bun­la­rın hep­si­ni kap­sı­yor. İMOGA, onun sanat bi­ri­ki­mi­ni ortak ha­fı­za­ya dö­nüş­tü­ren en önem­li adım­la­rın­dan biri ola­rak ya­şa­ma­ya devam edecek.

Büyük us­ta­ya rah­met di­ler­ken, ve­da­mı Yaşar Kemal’in yü­re­ği­mi­ze iş­le­yen di­ze­le­riy­le yap­mak is­ti­yo­rum:

Ba­kış­lar erir, ömür­ler söner.
Dünya yine, yine döner.
O iyi in­san­lar, o güzel at­la­ra binip çekip git­ti­ler.
Sü­ley­man Saim Tek­can Hoca da o güzel at­la­ra binip gi­den­ler­den…

Saygı ve rah­met­le.