Mer­kez Ban­ka­sı yılın üçün­cü enf­las­yon ra­po­ru­nu açık­la­dı. Hiç için­de­ki ra­kam­la­ra gir­me­ye­ce­ğim. Çünkü ger­çek­li­ğiy­le il­gi­li büyük soru işa­ret­le­ri­nin ol­du­ğu ra­kam­lar üze­rin­den bir eko­no­mi de­ğer­len­dir­me­si yap­ma­nın da sağ­lık­lı so­nuç­lar ver­me­ye­ce­ği­ni dü­şü­nü­yo­rum.

Ama bir ra­ka­mın an­lat­tık­la­rı­nın üze­rin­de dur­mak ge­rek­ti­ği ka­nı­sın­da­yım. O da yu­ka­rı yönlü re­vi­ze edi­len enf­las­yon ön­gö­rü­sü… As­lın­da ön­gö­rü­len ra­kam­la­rın ken­di­si­nin değil, sap­ma­la­rı­nın ko­nu­şul­ma­sı ge­re­kir.

Zira yüzde 16 diye baş­la­yan 2026 sonu he­def­le­me­si­nin önce yüzde 24’e sonra da yüzde 28’e re­vi­ze edil­me­si ne­re­dey­se yüzde 80’e yakın bir sapma ol­du­ğu an­la­mı­na gelir. 2028’de gö­re­ce­ği­mi­zin tah­min edil­di­ği tek ha­ne­li enf­las­yon ise belki kâğıt üze­rin­de oluş­tu­ru­la­bi­lir, ama artan cari acık, bütçe açığı, faiz öde­me­le­ri, gıda başta olmak üzere üre­ti­ci enf­las­yo­nu­nun yu­ka­rı yönlü sey­ret­me­si gibi bir dizi ge­liş­mey­le be­ra­ber okun­du­ğun­da zor gö­zü­kü­yor.

Fakat sorun bir tah­mi­nin tutup tut­ma­ma­sın­da değil. El­bet­te bu da bir prob­lem. Me­se­le bu kadar büyük sap­ma­la­ra rağ­men, in­san­la­rın ge­lir­le­rin­de­ki ar­tı­şın taz­min edil­me­me­sin­de­dir. Ne­re­dey­se yüzde 80’e yakın bir sapma ya­şa­nıp, in­san­la­rın ara dö­nem­de ge­lir­le­rin­de bunu gi­der­mez­se­niz, tam bir kısır döngü baş­lar.

Bir ta­raf­ta aşını yok­sul­laş­ma­yı aşıp, yok­sun­laş­ma­ya, öte ta­raf­ta da kayıt dışı eko­no­mi­yi is­te­me­den bes­ler­ken ka­yıt­lı ça­lı­şan­la­rı if­la­sa sü­rük­le­yen bir kul­va­ra so­kar­sı­nız. Ne­den­se bun­lar hiç gün­de­me gel­mi­yor. Oysa adım adım ya­şa­nan bu.

Ra­kam­la­rın sa­de­ce sapma bo­yu­tu­nu or­ta­ya koy­duk­tan sonra döviz ris­ki­miz üze­rin­de dur­ma­mız ge­re­ki­yor. Mer­kez Ban­ka­sı Baş­ka­nı Fatih Ka­ra­han’a kısa va­de­li 132 mil­yar do­la­ra vuran TL’de park etmiş risk so­ru­lu­yor.

Ka­ra­han bir pa­ra­nın TL’de dur­ma­sı­nın risk ola­rak al­gı­lan­ma­sı­na anlam ver­mek­te zor­lan­dı­ğı­nı söy­lü­yor. Oysa bu Tür­ki­ye’nin carry trade pa­ra­sıy­la fi­nan­se edil­di­ği­ni çok net gös­te­rir­ken, on­la­rın da as­lın­da TL mev­du­at­ta değil, adı de­ğiş­miş bir kur ko­ru­ma­lı mev­du­at­ta dur­du­ğu­nu an­la­tır ve çı­kar­ken de büyük hasar verir.

Bunu an­la­mak­ta zor­luk mu çe­ki­li­yor yoksa risk yok mu sa­yı­lı­yor ciddi şüp­he­le­rim var. Lakin han­gi­si doğru olur­sa olsun, bunun bi­rey­den reel sek­tö­re, makro eko­no­mi­den mikro den­ge­le­re kadar yö­ne­til­me­si ge­re­ken bir risk ol­du­ğu­nu ve kurun bu se­vi­ye­ler­de tu­tul­ma­sı için de Cum­hu­ri­yet ta­ri­hi­nin en büyük faiz öde­me­le­ri­nin ger­çek­leş­ti­ril­di­ği­ni gör­me­miz ge­re­kir.

Yılın yedi ayın­da 1 tril­yon 754 mil­yar TL faiz öde­mi­şiz. İki yıl ön­ce­si­ne kadar yıl­lık 1,2 tril­yon TL faiz öder­ken, kuru bu­ra­da tut­mak ve eko­no­mi­yi sü­rük­le­mek için pa­ha­lı­ya fi­nan­se etmek, TL mev­du­at göl­ge­si­ne sı­ğı­nıl­mış, ama as­lın­da ilik­le­ri­ne kadar do­la­ri­ze olmuş bir eko­no­mi­nin ger­çek­le­ri­ni de­ğiş­tir­mi­yor.

Tür­ki­ye’de öyle bir aç­ma­za ge­lin­di ki, kuru dü­zelt­se­niz prob­lem, bu ha­liy­le yük­sek fa­iz­le sü­rük­le­se­niz prob­lem. Yine işin en ba­şı­na dön­dük ve o günkü dik­ka­te alın­ma­yan uya­rı­la­rın so­nu­cu­nu ya­şı­yo­ruz. Eğer siz bir sü­re­ce doğru ve­ri­le­ri esas ala­rak baş­la­maz­sa­nız, günün so­nun­da kar­şı­nı­za çı­ka­cak tek şey ba­şa­rı değil, yük­se­len fa­tu­ra­lar olur. Olan da bu…