beylikdüzü escort beylikdüzü escort beylikdüzü escort bayan beylikdüzü escort bayan escort beylikdüzü beylikdüzü escort
Bugun...


ELİF UZUN

facebook-paylas
BİRİKTİRMENİN İNCELİĞİ: KOLLEKSİYONERLİK ÜZERİNE
Tarih: 07-09-2025 19:01:00 Güncelleme: 07-09-2025 19:01:00


Ço­cuk­lu­ğu­mun evin­de eş­ya­lar yal­nız­ca eş­ya­lar de­ğil­di.
Ki­tap­lar bir ses­siz­lik or­ma­nı gibi di­zi­liy­di; du­var­lar­da asılı ob­je­ler, vit­rin­de­ki eski fo­toğ­raf­lar ve zarif por­se­len­ler bir za­man­lar ya­şa­mış ha­yat­la­rın yan­kı­sıy­dı. Babam ko­lek­si­yon ya­par­dı. Sahi, neyi ko­lek­si­yon yap­maz­dı ki? Gra­mo­fon, plak, am­fo­ra, para, tes­pih­ler, tü­fek­ler, yerel kap kacak... Her biri bir hi­kâ­ye ta­şır­dı.
 
Ben de bü­yü­dük­çe —ve özel­lik­le sa­nat­la haşır neşir ol­ma­ya baş­la­dık­ça— bu bi­rik­tir­me hali, içim­de ta­ri­fi zor bir şevke dö­nüş­tü. Her obje, her parça bir geç­mi­şe, bir ruha işa­ret edi­yor­du sanki. Bir gün fark ettim: Sa­de­ce şey­le­ri top­la­mı­yor­dum, ken­di­mi de top­lu­yor­dum.
 
Peki ama neden bazı in­san­lar böyle bir tut­kuy­la bi­rik­ti­rir? Neden her­kes değil de yal­nız­ca ba­zı­la­rı ko­lek­si­yon yapar? Bu so­ru­lar zih­ni­mi kur­ca­la­ma­ya baş­la­dı­ğın­da, ko­lek­si­yo­ner­li­ğin izini yal­nız­ca do­lap­lar­da, vit­rin­ler­de değil; psi­ko­lo­ji­de, ta­rih­te, kül­tür­de ve içi­miz­de ara­ma­ya baş­la­dım. Ve bu yazı, tam da bu ara­yı­şın bir ürünü.
 
Bi­rik­tir­me: Ha­fı­za­yı Mu­ha­fa­za Etme Sa­na­tı
Ko­lek­si­yon, yal­nız­ca nesne bi­rik­tir­mek de­ğil­dir. Ha­fı­za­yı, an­la­mı, za­ma­nı ko­ru­ma bi­çi­mi­dir. İnsan; za­ma­nı, geç­mi­şi ve kim­li­ği tut­mak ister. Ko­lek­si­yon­lar, bir nevi za­ma­na karşı koyma bi­çi­mi­dir. Eli­miz­de tu­ta­ma­dı­ğı­mız ha­ya­tın, hiç de­ğil­se iz­le­ri­ni sak­la­ma ça­ba­sı­dır.
 
Bu ih­ti­yaç çocuk yaşta ken­di­ni belli eder. Taş­lar, yap­rak­lar, renk­li eti­ket­ler bi­ri­kir cep­le­ri­miz­de. Bu bi­linç­siz top­la­yı­cı­lık, za­man­la bi­linç­li bir se­çi­ci­li­ğe, bir kül­tü­re dö­nü­şür. Ko­lek­si­yon, rast­ge­le değil; tu­tar­lı­lık ister, sabır ister, bilgi ister.
 
Ko­lek­si­yo­ner Kim­dir?
Ko­lek­si­yo­ner, rast­ge­le değil, an­la­mı­na vakıf ola­rak bi­rik­ti­ren­dir. Her nes­ney­le bir bağ kurar, onu hi­kâ­ye­ye dö­nüş­tü­rür. Ki­mi­le­ri nadir bu­lu­nan ob­je­le­ri arar­ken, ki­mi­le­ri sı­ra­dan gö­rü­nen şey­ler­de ola­ğa­nüs­tü an­lam­lar bulur. O bir iz sü­rü­cü­dür. Göz­den ka­ça­nı ya­ka­la­yan, gö­rün­me­ye­ni gören, za­ma­na karşı ses­siz bir arşiv inşa eden­dir.
 
Psi­ko­lo­ji­si Ne Diyor?
Freud’a göre bi­rik­tir­me, gü­ven­lik duy­gu­su­nun ifa­de­si­dir. Jung ise bunu, bi­re­yin bi­lin­çal­tın­da­ki im­ge­le­ri dış dün­ya­ya yan­sıt­ma bi­çi­mi ola­rak görür. Bi­rik­tir­mek, bazen ka­yıp­la baş et­me­nin bir yolu, bazen de ken­di­ni ta­nı­ma­nın ta ken­di­si­dir. Kimi zaman yal­nız­lık­tan, kimi zaman aidi­yet ih­ti­ya­cın­dan doğar.
 
Ancak ko­lek­si­yo­ner­lik, pa­to­lo­jik bir sap­lan­tı de­ğil­dir. Ak­si­ne, es­te­tik­le, sa­bır­la, bil­giy­le şe­kil­le­nen bir se­çi­ci­lik sa­na­tı­dır.
 
Pa­ray­la, Sta­tüy­le İliş­ki­si?
Ta­rih­te ko­lek­si­yo­ner­lik, bir dönem statü gös­ter­ge­siy­di. Rö­ne­sans soy­lu­la­rı­nın na­di­re ka­bi­ne­le­ri (Wun­der­kam­mer) yal­nız­ca zen­gin­li­ğin değil, bil­giy­le kur­duk­la­rı iliş­ki­nin de gös­ter­ge­siy­di. Ancak gü­nü­müz­de ko­lek­si­yon yap­mak için büyük ser­vet­ler ge­rek­mez.
Ko­lek­si­yo­nun de­ğe­ri çoğu zaman nes­ne­nin maddi fi­ya­tın­da değil, ta­şı­dı­ğı ma­ne­vî yükte sak­lı­dır.
 
Cin­si­yet açı­sın­dan da ge­nel­le­me yap­mak güç­leş­miş­tir. Artık hem ka­dın­lar hem er­kek­ler, çe­şit­li alan­lar­da ko­lek­si­yon­lar oluş­tu­ra­rak bu alana katkı sun­mak­ta­dır.
 
Tür­ki­ye’de Ko­lek­si­yon Kül­tü­rü
Ül­ke­miz­de ko­lek­si­yo­ner­lik, uzun yıl­lar “me­rak­lı işi” ola­rak gö­rül­se de as­lın­da köklü bir geç­mi­şe sahip. Os­man­lı dö­ne­min­de hat sa­na­tı, silah, por­se­len ve yazma eser ko­lek­si­yon­la­rı yay­gın­dı. Cum­hu­ri­yet'le bir­lik­te özel­lik­le sanat eser­le­ri­ne yö­ne­lim arttı. Ancak hâlâ ka­mu­ya açıl­mış ko­lek­si­yon sa­yı­sı az; bir­çok ko­lek­si­yo­ner ha­zi­ne­si­ni kendi mah­re­min­de sak­la­ma­yı ter­cih edi­yor.
 
Bi­rik­tir­mek: Ken­di­mi­zi Ta­mam­la­ma Hâli
Ni­ha­ye­tin­de ko­lek­si­yo­ner­lik, ek­sik­le­ri­mi­zi nes­ne­ler­le ta­mam­la­ma bi­çi­mi­dir.
Bir nes­ne­ye değil, onun­la bir­lik­te gelen za­ma­na, an­la­ma, bel­le­ğe tu­tu­lu­ruz.
Kimi zaman bir ki­ta­bın say­fa­la­rı ara­sın­da ge­zi­nir­ken, kimi zaman bir çini par­ça­sı­nın de­se­nin­de ge­zi­nir­ken, bi­rik­tir­di­ği­miz şey belki de yal­nız­ca ken­di­mi­ziz.


Bu yazı 1843 defa okunmuştur.

YORUMLAR
YORUM YAP | 0 Yorum



Henüz Yorum Eklenmemiştir.Bu Yazı'ya ilk yorum yapan siz olun.


FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
GAZETEMİZ

nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS


Üsküdar'dan Türkiye'ye....

2026 © uskudaronline.com Tüm Hakları Saklıdır.
Yazılım: Haber Paketleri
YUKARI